Terug op Hollands vaarwater

Vrijdagochtend om 9 uur draait de Harense brug en is de sluiswachter klaar om ons en nog een ander scheepje te begeleiden op onze vaart richting Nederland. De reis verloopt voorspoedig,

Haren-Rütenbrockkanal

sluisjes en bruggen worden bediend, geopend en weer gesloten. Al snel varen we de grens over en Nederland binnen. Heerlijk, na precies 4 maanden en 4 dagen weer terug op Hollands vaarwater, het voelt ècht als thuiskomen. Het eerste Nederlandse sluisje blijven we nog even in internationale stijl: die wordt genomen met een Duits en een Frans schip, om rustigjes aan over te wennen waarschijnlijk.

P1060065

In Ter Apel meren we af aan het steiger van de jachthaven. Het is nog steeds behoorlijk warm en hier hebben we heerlijke schaduw, een mooi plekje om de komst van Digna, Richard en Milan aanstaande zondag af te wachten.

Ter Apel

In de avonduren wandelen we door de prachtige omgeving van Ter Apel, het is hier echt heel mooi. Zaterdag worden inkopen gedaan en wat rondgelummeld. Dan passeert ons een Beurtvaerder en blijken het de mensen waar we jaren geleden bij hun Beurtvaerder in aanbouw gingen kijken. We liepen toen met plannen voor ons bootjesavontuur en hoorden dat zij al een casco aan het aftimmeren waren! Grappig dat we elkaar, na minstens 10 jaar, weer treffen. Ieder met zijn eigen Beurtvaerder nu, gespreksstof te over natuurlijk, het wordt supergezellig en gegevens worden uitgewisseld.

Beurtvaerder

’s Avonds krijgen we bezoek van andere buurtjes. De tijd gaat snel (en gezellig) voorbij op die manier. Zondag verwelkomen we de familie en is er voldoende bij te praten. We hebben elkaar tenslotte een hele tijd niet ‘live’ gezien en gesproken! Maandag gaan we met elkaar naar Boertange.

Boertange

Het vestingdorp maakt indruk, net zoals het dat op ons enkele jaren geleden deed. In de 16e eeuw was het gebied hier eigenlijk één groot, moerassig onland. Eén zandrug (tange) liep door dit woeste land en daarop had men een weg gecreëerd. Op de plaats waar later Boertange zou ontstaan was de zandrug ietsje breder en daardoor werd deze plek zo rond de 17e eeuw uitgekozen om hier een vesting te bouwen. In de 18e eeuw bereikte de vesting Boertange zijn grootste omtrek én militaire belang om daarna, zo rond de 19e eeuw aan belang in te boeten. Met het zand van de wallen werden de grachten gedempt en Boertange werd van een militaire nederzetting een agrarisch dorp. Zo rond 1950 begon de grote leegloop, de bevolking verouderde en er heerste uitzichtloze armoede. De gemeente Vlagtwedde besloot tot reconstructie van de vroegere vestingwerken.

Boertange

Deze reconstructie heeft ruim 20 jaar geduurd en is nog steeds niet helemaal voltooid volgens de bewoners. Wij vinden het er al behoorlijk gelikt en helemaal af uitzien trouwens, maar wie zijn wij? Het allerbijzonderst is en blijft in onze ogen het enorme doorzettingsvermogen van de bewoners van Boertange om tijdens al die jaren in een enorme bouwput te leven.

Boertange

Tijdens ons vorig bezoek was er een tentoonstelling met foto’s van het hele reconstructie-proces en dat heeft ons toen met diep respect vervuld. Het zal je maar gebeuren dat het dorp waar je al heel je leven woont zomaar ‘even’ totaal op z’n kop wordt gezet….

Boertange

Toch zijn de bewoners stuk voor stuk nog steeds enorm blij met deze omwenteling, een enorme verbetering van hun woon- en leefomstandigheden, wordt ons van verschillende kanten duidelijk gemaakt. De vesting heeft heel veel welvaart gebracht. We dwalen door wat nu een prachtig vestingdorp is, maken een praatje met de schaapsherder die hier toevallig met zijn bijzondere schapen aan het werk is

Boertange

en onze Milan wil op slag later ook schaapsherder worden. We drinken nog iets op een terrasje en dan is het tijd om weer richting Vader Knipmes te vertrekken.

P1060131

De volgende dag varen we met twee van de drie familieleden naar het Veenmuseum. Een leuk tochtje met begeleidde vaart en diverse sluisjes. De auto moet ook verplaatst, dus Digna rijdt daar naartoe en zwaait af en toe bij brugjes en sluisjes.

image2

Natuurlijk wordt ook het Veenmuseum uitgebreid bekeken en verbazen we ons weer over de schamele huisvesting van de veenarbeiders in de beginperiode van de veenwinning.

Met een treintje rijden we door de veenvelden en Milan mag zelfs een plak veen steken, of eigenlijk opscheppen, zoals dat heet. Aan het eind van de dag is het moment van afscheid nemen weer gekomen. Jammer, maar we kunnen terugkijken op een paar gezellige dagen met elkaar en dáár gaat het tenslotte om!

De volgende ochtend varen we, na een sprookjesachtig begin van de dag,

Veenmuseum

het Veenmuseum weer uit en samen met een ander bootje dobberen we, onder de immer goed geregelde begeleiding van brug- en sluiswachters, terug naar Ter Apel. Je vaart hier door echte veendorpen met voornamelijk lintbebouwing waardoor je bijna ongemerkt van het ene in het andere dorp verzeild raakt.

Veenvaart

Donderdag draaien de bruggen en sluizen voor ons tussen Ter Apel en Stadskanaal. Eén van de brug/sluiswachters heeft nog wel het één en ander te vertellen over een Beurtvaerder en omdat het behoorlijk druk is met bootjes op dit moment,

Veenvaart

belooft hij nog wel even langs te komen als we toch voor het weekend in Stadskanaal blijven. Diezelfde avond staat hij met zijn vrouw voor de deur en het wordt een genoeglijke avond vol bootjesverhalen. Hij wilde een paar jaar geleden een Beurtvaerder-casco kopen maar alleen als dat met een open kuip kon. Volgens de ontwerper kon dat absoluut niet en daardoor is de koop toen niet door gegaan….

P1060194

Vrijdagochtend nemen we de bus naar Veendam voor een stevige wandeling. Eenmaal Veendam uit wandelen we bijna 4 kilometer over een lange landweg door de velden.

P1060205

Dat klinkt saai maar zo ervaren wij dat absoluut niet. Daarna komen we bij het veendorp Tripscompagnie.

Tripscompagnie

Langs een aardgaslocatie van de NAM trekken we weer de velden in en lopen tussen de hennepplantages

P1060211

naar het Natuurpark Tussen de Venen. Een complete verrassing met heuveltjes, vennen en bloeiende heidevelden.

Wie verwacht zoiets nou als hij gaat wandelen in de buurt van Veendam?! De bus brengt ons weer terug in Stadskanaal, we hebben er dan ruim 20 wandelkilometers opzitten. Voor Dorus is het nog geen tijd om uit te blazen: voor hem staat nog een dierenartsbezoek op de agenda. Gelukkig gaat het snel, heeft hij geen grasaar in zijn oor maar een ordinaire oorontsteking, die met behulp van een zalfje binnen een week tot het verleden moet horen. Daarna mag’ie rusten en snurkt’ie vijf kwartier in een uur….!

Tussen de Venen

Van Gogh…

Zeventien kilometer in de voetsporen van Van Gogh….

als we nog niet gek waren, dan werden we het alsnog,

om maar even vrijelijk Jules Deelder aan te halen die zelf het volgende rijmelaarde:

De zonnebloemen van Van Gogh

Zijn voor vier miljoen verkoch

en als’ie nog niet gek was,

dan werd’ie het alsnog….

Bargerveen

Over de Drentse ‘hoog’vlakte wandelen we door een landschap dat vast niet veel zal verschillen van wat Van Gogh hier, op zijn reis naar het barre noorden, rond 1880 aantrof. Kilometers lange, rechte wegen; rechtsaf, volg de weg 2 kilometer, linksaf, na 1,5 kilometer aan het eind weer links en ga zo maar door. Dit barre land, soms eindeloos maar vaak ook wonderschoon.

P1020432

Hier werd van veen, hoogveen om precies te zijn, turf gemaakt. Vermogende maatschappijen of families kochten land om te (laten) ontginnen. Geld, afkomstig uit Amsterdam, Dordrecht enzovoort. Vandaar namen als Nieuw-Amsterdam en Nieuw-Dordrecht. De vermogende familie Scholten vernoemde hun stuk land naar mevrouw Scholten: Klaziena(veen). Al die turfwinning brengt veel welvaart in deze contreien. Helaas komt daar door de crisis in de vorige eeuw een eind aan. De prijs van de turf daalt dramatisch en er ontstaat grote armoede.

P1020434

Om het veengebied te ontwateren en om de turf per schip af te voeren, zijn er veel kanalen gegraven. Er is in de tweede helft van de 19e eeuw zelfs geprobeerd om een vaarweg door de Hondsrug aan te leggen. De Hondsrug, oftewel de hoogvlakte van Drente, is ontstaan tijdens de voorlaatste ijstijden, toen hier een ijspakket van bijna een kilometer dik over het land schoof. Er kwamen enorme (zwerf)keien mee, die samen met knoertharde, dikke keileemlagen de aanleg van een verbindend kanaal toen onmogelijk maakten. Pas in 2012 bleek het, met nieuwe technieken, mogelijk om een vaarweg dwars door de Hondsrug te creëren.

Koning Willem-A;exanderkanaal

Nu niet voor de afvoer van turf maar ten behoeve van de pleziervaart. Door dit nieuwe stuk kanaal ontstaat een verbinding tussen Klazienaveen en Ter Apel en wordt het mogelijk een rondje, en een heel aardig rondje zelfs, te varen. Klazienaveen blijkt een prettige verrassing voor ons en op een mooie dinsdag wandelen we door het Bargerveen naar Emmen, waarvandaan we de bus terug nemen. Woensdag varen we door het nieuwe Koning Willem Alexanderkanaal naar het Veenmuseum, waar we voor een heel schappelijk prijsje mogen afmeren èn toegang tot het museum hebben.

Veenmuseum

Het nieuwe kanaal is prachtig en bestaat, naast een aantal vaste bruggen, uit twee sluizen. De ene is een spaarsluis, de afsluiting van het hoogste pand. De sluis hierna is een dubbele sluis, waarin we afdalen van het niveau van de Hondsrug.

Koppelsluis Koning Willem-Alexanderkanaal

Als die spaarsluis er niet zou zijn, zou het hoogste pand binnen de kortste keren leeg staan, omdat er van twee kanten alleen maar water verdwijnt. De 35.000 kubieke meter grond die tijdens het graven van dit nieuwe kanaal vrijkwam, is gebruikt om kades rond waardevol hoogveengebied aan te leggen in de hoop dat door het hoogveen vochtig te houden, heel langzaam weer meer hoogveen zal aangroeien.

Koning Willem-Alexanderkanaal

Het Veenmuseum is echt een aanrader, zeker als je geïnteresseerd bent in de geschiedenis van dit bijzondere gebied. Voordat we weer vertrekken, maken we nog een heel vroege wandeling door het veen en vinden Van Gogh toch eigenlijk zo gek nog niet.

P1020437

Dwars door het Veenmuseum vervolgen we onze weg. Plan is om ergens tussen de Duitse grens en het Veenmuseum nog een nachtje te blijven om dan morgenochtend de begeleidde vaart naar Haren via het Haren Ruitenbroekkanaal te ondernemen. Van een van de vele brug- en sluisheren horen we dat dat alleen ’s ochtends om 9 uur mogelijk is en dat we dat dus niet gaan redden want zij beginnen de bruggen en sluizen ook pas om 9 uur te draaien.

Veenvaart

Omdat we in Emmer Compascuum nog even een voorraad vuilniszakken bij de Aldi willen inslaan (die passen zo lekker in ons afvalbakje), is de brugwachter zo vriendelijk om ook even de Aldi in te lopen voor een boodschapje, waardoor we een klein kwartiertje later met elkaar de tocht kunnen vervolgen. Zo kan het gebeuren dat we vannacht slapen in Niemandsland met het bord Nederland achter en het bord Duitsland voor onze Knipmes. Hier is niemand de baas en laten wij nou toevallig niemand zijn….

P1020445